نوع مقاله : مقاله پژوهشی Released under (CC BY-NC 4.0) license I Open Access I

نویسندگان

• امیر حسام رحیمی ¹
• کوروش قهرمان تبریزی ²
• محمد صادق ضعیفی ³

¹ استادیارمدیریت ورزش، گروه مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

² استاد مدیریت ورزش، گروه مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

³ دانشجوی دکتری مدیریت ورزش، گروه مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

چکیده

هدف: در پژوهش حاضر ابعاد باور به خرافات و جادوگری در فوتبال ایران و استنتاج پیامدهای رفتاری آن بر هواداران مورد بررسی قرار گرفت.
روش‌شناسی: پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل تماتیک و ماهیت اکتشافی-کاربردی بود. ۱۸ نفر از مربیان، بازیکنان، داوران، هواداران و پیشکسوتان دارای تجربه مرتبط، به‌روش هدفمند و گلوله‌برفی تا اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. تحلیل داده‌ها در دو سطح انجام شد: کدگذاری مستقیم برای شناسایی ابعاد پدیده، و استنتاج نظام‌مند تلفیقی (بر پایه قرائن مصاحبه‌ها، مبانی نظری و پیشینه) برای شناسایی پیامدهای هواداران. روایی با روش گوبا و لینکلن و پایایی با بازآزمون (0/81) تأیید شد.
یافته‌ها: 2 تم اصلی (روان‌شناختی و فرهنگی-اجتماعی)، 8 تم فرعی و 33 مفهوم اولیه به‌عنوان ابعاد باور به خرافات و جادوگری شناسایی شدند.  همچنین پیامدهای این باورها بر هواداران شامل تقلید و الگوبرداری، تنش‌های اجتماعی، و هزینه‌های مالی و روانی بود.
نتیجه‌گیری: باور به خرافات و جادوگری در فوتبال ایران پدیده‌ای نهادی و چندبعدی است که از تعامل دو سطح روان شناختی و فرهنگی-اجتماعی شکل می‌گیرد. این تعامل چرخه‌ای منفی ایجاد می‌کند که مهم‌ترین پیامد آن تضعیف فرهنگ هواداری سالم و پایدار است. بنابراین، مقابله مؤثر مستلزم مداخلات هماهنگ و هدفمند در سطوح نهادی، آموزشی، رسانه‌ای و روان شناختی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

• ایران
• جادوگری
• خرافات
• فوتبال
• هواداران

موضوعات

• موضوعات اجتماعی در مدیریت ورزش

عنوان مقاله [English]

Dimensions of Belief in Superstitions and Sorcery in Iranian Football: Consequences on Fan Behaviour

نویسندگان [English]

• Amirhesam Rahimi ¹
• Kourosh Ghahreman Tabrizi ²
• Mohammad Sadegh Zaeifi ³

¹ Assistant Professor of Sport Management,, Department of Sport Management and Motor Behavior, Faculty of Sport Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran

² Professor of Sport Management, Department of Sport Management and Motor Behavior, Faculty of Sport Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.

³ Ph.D Student in Sport Management, Department of Sport Management and Motor Behavior, Faculty of Sport Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.

چکیده [English]

Objective: This study aimed to explore the dimensions of beliefs in superstition and witchcraft within Iranian football and to examine their perceived behavioral consequences for fans.
Methodology: This research employed a qualitative design based on thematic analysis and was exploratory and applied in nature. Eighteen participants, including coaches, players, referees, fans, and football veterans with relevant experience, were selected through purposive and snowball sampling until theoretical saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed in two stages. First, thematic coding was conducted to identify the dimensions of the phenomenon. Second, the behavioral consequences for fans were inferred through an integrative analysis drawing on interview data, theoretical foundations, and previous research. The trustworthiness of the findings was established using Guba and Lincoln’s criteria, while reliability was confirmed through a test–retest procedure (coefficient = 0.81). Results: The analysis revealed two overarching themes—psychological and socio-cultural—comprising eight subthemes and 33 primary concepts that characterize beliefs in superstition and witchcraft in Iranian football. The findings further indicated that these beliefs may contribute to imitation and emulation among fans, social tensions, and various psychological and financial costs.
Conclusion: Beliefs in superstition and witchcraft in Iranian football represent an institutionalized and multidimensional phenomenon shaped by the interaction of psychological and socio-cultural factors. This interaction reinforces a self-perpetuating cycle whose most significant consequence is the erosion of a healthy and sustainable fan culture. Addressing this phenomenon requires coordinated and targeted interventions across institutional, educational, media, and psychological domains.

کلیدواژه‌ها [English]

• Iran
• Witchcraft
• Superstition
• Football
• Fans