نوع مقاله : مقاله پژوهشی Released under (CC BY-NC 4.0) license I Open Access I

نویسندگان

• سیده زهرا میرزمانی ¹
• شهرام شفیعی ²
• محمد مهدی رحمتی ³

¹ دانشجوی دکتری مدیریت ورزش، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

² دانشیار مدیریت ورزش، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

³ دانشیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

چکیده

هدف: هدف این پژوهش، فراترکیب سازوکارهای فساد در فوتبال ایران با رویکرد جامعه شناختی بود.
روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش فراترکیب سندلوسکی و بروسو (2007) انجام شده است. داده‌ها از میان 29 مقاله علمی منتخب، منتشرشده در فاصله سال‌های 2015 تا 2025، با جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های معتبر فارسی (23 مقاله) و انگلیسی (6 مقاله) گردآوری شد؛ و تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری مضمونی انجام گرفت.
یافته‌ها: بر اساس تحلیل داده‌ها، سازوکارهای فساد در ورزش در قالب 63 کد اولیه، ۲۱ مضمون فرعی و 6 مضمون اصلی از جمله ضعف ساختاری و حاکمیتی، اقتصاد غیرشفاف و رانتی، فرهنگ فسادپذیر و هنجارهای ناسالم، ناکارآمدی نظام حقوقی و قضایی، شبکه‌های غیررسمی و رابطه‌محور و عوامل بین‌المللی و جهانی‌سازی شناسایی و طبقه بندی شدند.
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها، فساد در فوتبال ایران ریشه در ساختارهای ناکارآمد حکمرانی، اقتصاد رانتی و فرهنگ رابطه‌محور دارد و تا زمانی که این چرخه‌های معیوب نهادی و فرهنگی اصلاح نشوند، برخوردهای مقطعی و فردی هرگز به نتیجه نخواهد رسید. راه‌حل پایدار تنها در بازسازی نهادها، شفافیت کامل و جایگزینی شایسته‌سالاری به جای شبکه‌های قدرت غیررسمی نهفته است.

کلیدواژه‌ها

• فساد نظام‌مند
• فساد در ورزش
• حکمرانی ناکارآمد
• اقتصاد رانتی
• تحول نهادی

موضوعات

• موضوعات اجتماعی در مدیریت ورزش

عنوان مقاله [English]

A Meta-Synthesis of Corruption Mechanisms in Iranian Football: Based on Sociological Approach

نویسندگان [English]

• Seyyedeh Zahra Mirzamani ¹
• Shahram Shafiee ²
• Mohammad Mahdi Rahmati ³

¹ PhD Student in Sport Management, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran

² Associate Professor of Sport Management, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran

³ Associate Professor of Sociology, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran

چکیده [English]

Objective: This study aims to conduct a meta-synthesis of the mechanisms of corruption in Iranian football based on a sociological approach.
Methodology: Employing a qualitative approach, this study followed Sandelowski and Barroso's (2007) meta-synthesis framework. Data were derived from 29 peer-reviewed scientific articles published between 2015 and 2025, identified through a systematic search of reputable Persian-language (n=23) and English-language (n=6) databases. Thematic coding was employed for data analysis.
Results: Based on the data analysis, the mechanisms of corruption in sport were identified and classified into 63 initial codes, 21 sub-themes, and 6 overarching themes, including structural and governance deficiencies, an opaque and rentier economy, a corruption-prone culture and unhealthy norms, an inefficient legal and judicial system, informal and relationship-based networks, and international factors and globalization.
Conclusion: In light of the findings, corruption in Iranian football stems from dysfunctional governance frameworks, a rent-seeking economy, and a culture of informal relations. Unless these deeply embedded institutional and cultural vicious cycles are rectified, intermittent and individual-level enforcement actions will prove futile. Lasting reform can only be achieved through institutional reconstruction, full transparency, and the substitution of informal patronage networks with genuine merit-based systems.

کلیدواژه‌ها [English]

• Systemic corruption
• corruption in sport
• dysfunctional governance
• rentier economy
• institutional transformation